“Tôi đã nhìn thấy một viễn cảnh tươi sáng của Du lịch Đường sông từ sự mơ hồ này. Sẽ là một chặng đường vài ba năm nữa để chúng ta xây dựng từ Zero to One. Sau đó thì từ ONE đến N chỉ là Copy và Paste” – Đặng Bảo Hiếu – Chủ tịch Focus Travel và Ana Marina Nha Trang chia sẻ
10 năm trước, năm 2014 Focus Travel đóng góp tham luận về du lịch đường sông tại một hội thảo về du lịch tàu biển tại Nha Trang. Khi ấy du lịch Việt Nam chưa ai biết gì, nói gì về Du lịch đường sông.
10 năm sau, 2024, lần đầu tiên Sở Du lịch thành phố Hồ Chí Minh, cùng UBND thành phố Cần Thơ, Sở VHTTDL Cần Thơ là những cơ quan quản lý nhà nước chỉ đạo khởi xướng thảo luận chuyên đề về du lịch đường sông.
Thành phần tham dự hội thảo gồm các nhà quản lý chính quyền cũng như chuyên môn của Hồ Chí Minh và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, các nhà khoa học, nghiên cứu giảng dạy tại các khoa du lịch các trường đại học, các nhà nghiên cứu độc lập, các nhà kinh doanh và giới truyền thông.
Tham luận của các chuyên gia du lịch đường sông của Focus Travel đã được hội nghị và cử toạ đánh giá cao về nội dung cũng như kinh nghiệm thực tiễn của gần 20 năm xây dựng, vận hành và phát triển du lịch đường sông Mekong.
Tôi không trực tiếp trình bày tham luận mà chỉ đóng góp tới hội nghị một khái niệm: Quản trị mơ hồ trong phát triển du lịch đường sông.
Thực vậy. Sự mơ hồ này đến từ tất cả.
Trước tiên là từ những nhà nghiên cứu về sản phẩm du lịch đường sông. Khi chưa đưa ra được một định nghĩa đầy đủ và chính xác về Du Lịch Đường Sông thì chúng ta mới chỉ đưa ra những mô hình, sản phẩm “Du lịch có yếu tố sông” – “Tourism with riviera elements” chứ chưa thực sự khai thác du lịch đường sông – “River cruise tourism” hoặc “River based tourism”.
Đội tàu sông Mê Kông hiện tại của Focus Travel
Tiếp theo đó, sự mơ hồ đến từ quản lý vĩ mô. Hội thảo về “Du lịch Đường sông” nhưng lại thiếu đăng đàn quản lý chuyên môn của “đường thuỷ nội địa”. Có nghĩa là chúng ta mới đạt được sự quan tâm chỉ đạo của ngành du lịch mà thiếu mất vai trò quản lý chuyên môn của ngành giao thông vận tải. Một điểm sáng trong sự mơ hồ này là kết luận của Phó chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh về yêu cầu “du lịch đường sông” phải khác với du lịch bằng đường bộ. Hiểu một cách đơn giản đi, trải nghiệm du lịch đường sông phải là một trải nghiệm khác biệt. Khi có định hướng như vậy, chúng ta đang dần bước ra khỏi sự mơ hồ.
Cuối cùng, sự mơ hồ đến chính từ những người làm, kinh doanh du lịch. Du lịch đường sông không phải là Homestay, không phải là Du lịch miệt vườn… mà là:
1 – Sự đa dạng của các hoạt động trải nghiệm: Cruise, Thể thao nước, Đánh bắt thuỷ sản, Tìm hiểu động vật hoang dã, chim muông.
2 – Tìm hiểu Văn hoá, lịch sử, Đời sống bản địa.
3 – Ngắm cảnh đẹp của thiên nhiên
4 – Và cuối cùng là Sự phát triển bền vững du lịch và Sinh thái du lịch.
Du lịch đường sông, cũng như du lịch thể thao, du lịch mạo hiểm đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao, sự quản trị phối hợp chặt chẽ, và sự cam kết mang tính nguyên tắc.
Xuất phát từ quan điểm quản trị mơ hồ này, tôi rất ấn tượng về cách mà những người tổ chức buổi toạ đàm đã triển khai và điều hành thảo luận: các tham luận được trình bày đều có những nội dung thiết thực, giá trị. Đâu đó vẫn còn có sự lẫn lộn khái niệm hay mơ hồ. Nhưng chính từ những sự mơ hồ đó mà chúng ta xây dựng được cách tiếp cận chung các vấn đề một cách tích cực, có định hướng và có điều chỉnh.
Tôi đặc biệt thích thú phát hiện rằng không biết từ khi nào có một lực lượng đông đảo các nhà chuyên môn quan tâm và nghiên cứu về phát triển du lịch đường sông. Mới chỉ một năm trước đây thôi, nhà báo Lương Bích Ngọc lôi kéo tôi phối hợp cùng Vietnamnet phát động viết “Chuyện của những dòng sông” mà cho đến nay tôi thấy được cả một cộng đồng “biển” người cùng chí hướng. Có lẽ vì Sông là cuộc sống. Sông là cuộc đời của mỗi người. Đời của mỗi người ai cũng đều có dòng sông của mình.
Khi ta đơn lẻ, ta thấy mơ hồ. Khi ta là cả một cộng đồng, sự mơ hồ ấy bớt đi.
Để sự mơ hồ ấy càng ngày càng bớt đi, mong lắm không còn có sự mơ hồ trong thể chế, trong chính sách. Tôi dùng định nghĩa “thể chế” của nhà báo Hoàng Tư Giang để nói về các quy định cụ thể trong quản lý giao thông thuỷ nội địa, đăng ký phương tiện thuỷ nội địa, hạ tầng đường thuỷ nội địa cũng như hạ tầng du lịch, quản lý tài nguyên du lịch bao gồm cả tài nguyên thiên nhiên cũng như nhân tạo.
Tôi đã nhìn thấy một viễn cảnh tươi sáng của Du lịch đường sông từ sự mơ hồ này. Sẽ là một chặng đường vài ba năm nữa để chúng ta xây dựng từ Zero to One. Sau đó thì từ ONE đến N chỉ là Copy và Paste
Dang Hieu – Chủ tịch Focus Travel và Ana Marina Nha Trang
